Moe als werkende moeder: waarom uitrusten niet helpt

Kort gezegd: moe zijn van te veel doen slaap je eruit. Na een weekend of een week vakantie ben je weer bij. Ben je op maandagochtend precies zo moe als op vrijdagavond, dan komt die moeheid ergens anders vandaan. Meestal van een dag lang jezelf inhouden en je aanpassen aan wat er van je verwacht wordt, of aan wat je van jezelf verwacht. En van werk dat je geen energie of voldoening geeft. Daar helpt slapen niet tegen, want je slaapt de oorzaak niet weg. Hieronder lees je hoe je het verschil ziet, wanneer je wél naar de huisarts moet, en waar je begint.

Er is moe van doen, en er is moe van inhouden

De eerste soort ken je. Je hebt drie dagen achter elkaar te weinig geslapen omdat er een kind ziek was, en je bent op. Dat is te repareren. Twee nachten doorslapen en je functioneert weer.

De tweede soort werkt anders. Die bouwt zich op uit dingen die op zichzelf niets voorstellen. Je zegt in een overleg niet wat je denkt. Je stelt een collega gerust terwijl je zelf iets nodig had. Je slikt drie keer iets in omdat het gesprek anders langer duurt. Je past de hele dag je toon aan, aan wie er tegenover je zit. En het grootste deel van de dag ben je bezig met wat er van je verwacht wordt, of met wat je van jezelf verwacht, en dat tweede is meestal de strengste.

Aan het eind van de dag heb je niets bijzonders gedaan en niets zwaars gedaan. En toch is het half acht ’s avonds, liggen de kinderen boven, en zet je de televisie niet aan omdat zelfs uitzoeken wat je wilt kijken te veel is.

Hoe je merkt dat uitrusten het niet oplost

Dit zijn de dingen die ik het vaakst hoor van de moeders die bij mij aan tafel zitten.

Je hebt zaterdag uitgeslapen en het maakte geen verschil. Je stond twee uur later op en om elf uur voelde het alsof je niets had ingehaald.
Op vakantie heb je eerst een paar dagen nodig om te landen. En binnen een week na thuiskomst is het terug op het oude niveau.
In de auto naar je werk zet je de radio uit. Niet omdat de muziek niet leuk is. Er kan gewoon niets meer bij.
Je hebt thuis een korter lontje dan op je werk. Op kantoor houd je het de hele dag netjes, en om zes uur thuis is het bij het eerste “mam” meteen op.
Je vrije dag is geen rustdag. Je hebt hem, en je bent er aan het eind net zo moe van als van een werkdag.

Herken je hier drie of meer van, dan is meer slaap niet je oplossing. Dan is het de vraag waar het aan opgaat.

Merk je dat een vakantie het ook niet meer oplost, lees dan weer aan het werk na je vakantie, en binnen drie dagen ben je weer leeg.

In aflevering #28 van mijn podcast, Zo deal je met die energie vreter, ga ik hier verder op in.

Waar die moeheid dan wel vandaan komt

Bij de meeste vrouwen die ik spreek zit het op twee plekken tegelijk.

Het eerste is het aanpassen aan wat er van je verwacht wordt. Je bent de hele dag bezig met hoe iets overkomt, of het wel handig is om nu iets te zeggen, en of je collega het wel aankan. Dat is onzichtbaar werk en het houdt nooit op. Niemand ziet het, dus niemand rekent het mee, jij ook niet.

En een groot deel van die verwachtingen heeft niemand ooit uitgesproken. Die heb je zelf ingevuld. Dat je bij dat overleg moet zijn, dat je die mail vanavond nog beantwoordt, dat je op de verjaardag van je kind zelf iets bakt. Niemand heeft dat gevraagd, en het staat wel op je lijst. De lat van jezelf ligt bijna altijd hoger dan de lat van je werkgever.

Het tweede is dat het werk je weinig energie of voldoening geeft. Je doet het goed en je krijgt er complimenten voor, en je gaat er ’s avonds niet mee naar huis omdat er iets in zat waar je blij van werd. Werk dat je iets oplevert kost ook energie, maar je krijgt er wat voor terug. Werk dat je niets oplevert kost alleen maar.

Die twee samen verklaren waarom vier dagen werk waar je wel iets aan hebt lichter voelt dan drie dagen werk waar je niets aan hebt. Het gaat niet om de hoeveelheid uren. En daarom is minder gaan werken zelden de oplossing waar mensen op hopen, ook al is het de eerste die iedereen kiest. Waarom dat maar een paar maanden werkt, staat in moeder zijn en werken: ligt het aan de combinatie of aan je werk.

En dit is geen vrouwenverhaal. Vaders lopen tegen precies hetzelfde aan. Aan hen wordt alleen zelden gevraagd hoe ze het volhouden, dus beginnen ze er zelf ook minder over.

Wanneer je hiermee naar de huisarts gaat

Blijf hier niet zelf in aanmodderen als de moeheid langer dan een paar weken aanhoudt en niet meebeweegt met je weekenden of je vakanties. Aanhoudende moeheid kan een lichamelijke oorzaak hebben, bijvoorbeeld bloedarmoede of iets met je schildklier, en dat is met een simpele bloedtest uit te sluiten. Ga ook naar je huisarts als je merkt dat je niet meer in slaap komt, als je ’s ochtends al tegen de dag opziet, of als je het gevoel hebt dat je niet meer kunt terwijl je wel zou willen. Dat laatste is iets anders dan waar dit artikel over gaat, en dat hoort bij een dokter en niet bij een coach.

Wat je eraan doet

Als de huisarts niets vindt en het gevoel blijft, dan is de vraag niet hoe je meer rust inbouwt. Dan is de vraag waar het aan opgaat.

Houd twee weken bij wanneer je leegloopt. Eén regel per dag: welk moment, welke taak, welk gesprek. Na twee weken zie je zwart op wit of die momenten thuis zitten of op je werk. Dat is meteen je antwoord op de vraag hierboven.
Tel mee wat niemand ziet. Zet er ook de dingen in die geen taak zijn: het gesprek dat je hebt gladgestreken, de mail die je drie keer hebt herschreven omdat hij niet te bot mocht klinken, en de dingen die je jezelf hebt opgelegd zonder dat iemand erom vroeg. Dat is waar het meeste in gaat zitten.
Kijk naar wat je uit jezelf doet. Je kunt tien dingen goed. Bij drie daarvan begin je uit jezelf, de andere zeven doe je omdat iemand het vroeg. Dat verschil breng ik in kaart met de Talent Motivatie Analyse.
Leg het voor aan iemand die er niks aan heeft. Je partner en je collega’s hebben belang bij jouw antwoord, hoe lief ze ook zijn. Iemand van buiten zegt gewoon wat hij ziet.

De moeders die met mij werken zijn niet iemand die het uitzit tot het vanzelf overgaat. Ze zijn iemand die op een gegeven moment besluit dat het genoeg is geweest, en die wil weten waar het aan opgaat voordat ze iets verandert. Het zijn vrouwen die het zelf willen oplossen en de schouders eronder zetten. Ze weten alleen niet hoe ze dat hier moeten doen.

Veelgestelde vragen

Is dit een burn-out?

Bij een burn-out kun je niet meer, ook al zou je willen. Bij dit gaat het nog wel, je bent er alleen met je hoofd allang niet meer bij. Het gaat er vaak wel aan vooraf, omdat jarenlang jezelf inhouden ergens op uitkomt. Twijfel je, ga dan naar je huisarts. Over het verschil tussen die twee heb ik een aflevering gemaakt: #37 Burn-out of juist bore-out door je werk.

Helpt minder werken?

Een paar maanden wel. Daarna loopt de vrije dag vol en is het gevoel terug, want de uren die je overhoudt gaan naar hetzelfde soort werk. Meer hierover staat in moeder zijn en werken: ligt het aan de combinatie of aan je werk.

Ik weet niet wat ik dan anders zou willen. Waar begin ik?

Bij wat er nu gebeurt. Het antwoord op wat je wel wilt komt niet zolang je niet scherp hebt waar je elke week op leegloopt. Hoe dat eruitziet, beschrijf ik in ik zit vast in mijn werk: hoe herken je het.

Wil je weten waar jouw energie elke dag naartoe gaat?

Plan een gratis gesprek van drie kwartier. In drie kwartier hebben we scherp waar jouw moeheid vandaan komt en wat een verstandige eerste stap is. Je zit daarna nergens aan vast.

Wil je eerst zelf lezen, download dan het gratis e-book 7 valkuilen die je grootste talenten blijken te zijn. Daarin lees je waarom de eigenschappen die je nu tegenhouden vaak precies je sterkste kanten zijn.