Moeder zijn en werken: aan de combinatie of aan je werk?

Kort gezegd: veel moeders denken dat het zwaar is omdat ze werk en gezin combineren. Vaak klopt dat niet. Het is zwaar omdat het werk zelf je niet meer de voldoening en energie geeft die je zou willen, en de kinderen maken dat alleen sneller zichtbaar. Daarom helpt minder uren gaan werken meestal een paar maanden. Hieronder lees je hoe je het verschil ziet, wat je waarschijnlijk al hebt geprobeerd, en waar je dan wel begint.

Waarom het bijna altijd op de combinatie wordt gegooid

Het is de verklaring die iedereen je aanreikt. Je bent moe en je hebt kinderen, dus het zal daar wel aan liggen. Je collega zegt het, je moeder zegt het, en de artikelen die je erover leest zeggen het ook.

Voor een deel klopt het ook. Twee kinderen naar twee scholen, een oppas die afzegt, een kind dat om half zeven koorts krijgt terwijl jij om negen uur moet presenteren. Dat kost echt iets, en dat duurt jarenlang.

Alleen verklaart het niet alles. Er zijn weken waarin het thuis gewoon loopt. Iedereen is gezond, de oppas komt, je hebt niks bijzonders hoeven regelen. En op donderdagavond lig je nog steeds leeg op de bank. Als het alleen de drukte was, dan had die week goed moeten voelen. Hoe ik het zelf doe, vertel ik in aflevering #44 Dit is hoe ik alle ballen in de lucht houd. Waar die moeheid dan wel vandaan komt, staat in moe als werkende moeder: waarom uitrusten niet helpt.

Vier dingen die je waarschijnlijk al hebt geprobeerd

Dit zijn de vier oplossingen die bijna iedereen in deze situatie kiest. Ze zijn allemaal logisch, en ze werken alle vier maar even.

Je gaat minder uren werken. De meeste vrouwen gaan naar drie dagen zodra ze moeder worden. De eerste weken voelt die woensdag als lucht. Daarna staat de tandarts erin, en de boodschappen, en dat formulier dat al drie weken ligt. Binnen vier maanden is je vrije dag net zo vol als je werkdagen, alleen met de kinderen erbij. En je hebt er salaris voor ingeleverd.
Je gaat beter plannen. Gedeelde agenda, maaltijden voor de hele week, alles in blokken. Het werkt, in de zin dat je meer voor elkaar krijgt in dezelfde tijd. Je hebt er alleen nooit een dag door gehad waarop je dacht: dit was een goeie dag.
Je wacht tot ze groter zijn. Als ze eenmaal naar de middelbare gaan komt er ruimte, denk je. En dat gebeurt ook: zodra ze pubers zijn ga je weer iets meer werken. Alleen maak je dan meer uren in hetzelfde werk waar je op je tweeëndertigste al niet blij van werd. De vraag is niet weggegaan, die heeft tien jaar stilgelegen.
Je zoekt het bij jezelf. Andere moeders klagen er ook over, dat wel. Maar juist doordat iedereen het zegt, zijn we het normaal gaan vinden. Zo hoort het blijkbaar te zijn. En dan blijft er één conclusie over, namelijk dat jij het beter moet aanpakken. Dat is precies wat je al die tijd al deed.

Kijk wat de eerste drie gemeen hebben. Ze verdelen de uren opnieuw, ze maken de uren efficiënter, of ze schuiven ze naar later. Geen van drieën raakt aan wat je in die uren doet. En de vierde zorgt ervoor dat je die vraag niet meer stelt.

Hoe je merkt dat het niet aan de combinatie ligt

De moeders die bij mij aan tafel zitten, herkennen bijna altijd een paar van deze dingen.

Je vrije dag voelt nooit als vrij. Je hebt die dag om bij je kinderen te zijn, en om drie uur zit je op de bank met je telefoon in je hand het overleg van morgen door te lopen.
In de vakantie ben je na vier dagen bijgekomen. En op de terugweg in de auto, ergens rond België, wordt het al benauwd van de maandag.
Je vertelt thuis niets over je werk. Niet omdat het vertrouwelijk is. Er valt gewoon niets te vertellen wat de moeite waard is.
Bij het schoolhek hoor je jezelf “druk, maar leuk” zeggen. Je zegt het al twee jaar, tegen dezelfde mensen, met dezelfde stem.
Je gunt je kind precies wat je zelf niet doet. Je zegt tegen haar dat ze later moet kiezen wat ze echt leuk vindt. En ondertussen ziet ze elke dag iemand die dat zelf niet doet.
Als iemand vraagt wat je doet, noem je je functietitel en dan is het klaar. Vroeger vertelde je er nog iets bij.

Herken je er drie of meer, dan zit het waarschijnlijk niet in de logistiek.

Is het de combinatie, of is het je werk?

Dit is de vraag die het verschil maakt, want er hangen twee heel verschillende oplossingen aan. Doe daarom deze test.

Stel je voor dat morgen alles thuis is opgelost. De kinderen zitten op school, er is opvang tot zes uur, iemand anders doet de boodschappen en de was, en niemand trekt aan je tot je thuiskomt. Je hebt vijf hele dagen voor je werk.

Heb je dan zin in maandag? Dan gaat het over tijd en regelwerk. Dat is vervelend en het is duur, en het is wel op te lossen: met andere afspraken, met hulp, met een gesprek op je werk over je uren.

Voelt het bij die gedachte hetzelfde, dan gaat het over het werk zelf. En dan kun je thuis alles tot in de puntjes regelen zonder dat er iets verandert. Hoe dat er van dichtbij uitziet, beschrijf ik in ik zit vast in mijn werk: hoe herken je het.

En de vaders?

Die lopen tegen precies hetzelfde aan. Het verschil is dat aan hen bijna nooit gevraagd wordt hoe ze het combineren. Daardoor beginnen ze er zelf ook minder over, en duurt het langer voordat iemand doorheeft dat er iets zit. Ik spreek ze net zo goed.

Wat doe je dan wel?

Niet meteen minder gaan werken, en ook niet meteen opzeggen. Eerst uitzoeken waar het vandaan komt, want anders neem je het gewoon mee.

Houd twee weken bij wanneer het schuurt. Eén regel per dag in je agenda: welk moment, welke taak, welk overleg. Na twee weken zie je zwart op wit of die momenten thuis zitten of op je werk. Daarmee heb je je antwoord op de vraag hierboven.
Kijk naar wat je uit jezelf doet, niet naar wat je hebt geleerd. Je kunt tien dingen goed. Bij drie daarvan begin je uit jezelf, de andere zeven doe je omdat iemand het vroeg. Dat verschil breng ik in kaart met de Talent Motivatie Analyse.
Leg het voor aan iemand die er niks aan heeft. Je partner en je collega’s hebben belang bij jouw antwoord, hoe lief ze ook zijn. Iemand van buiten zegt gewoon wat hij ziet.
Zet een datum in je agenda. Bijvoorbeeld: op 1 december weet ik wat ik ga doen. Zonder datum blijf je erover nadenken, en nadenken voelt alsof je bezig bent terwijl er niets verandert.

De moeders die met mij werken zijn niet iemand die wacht tot de kinderen groot zijn. Ze zijn iemand die op een gegeven moment besluit dat het genoeg is geweest, en die wil weten waar ze naartoe gaat voordat ze iets opzegt.

Veelgestelde vragen over moeder zijn en werken

Ligt het aan mij dat ik dit zwaar vind?

Nee. Je doet het werk van twee mensen op de uren van één, en dat je dat merkt zegt niets over je karakter. De vraag die er wel toe doet is een andere: is het zwaar omdat er veel moet, of is het zwaar omdat wat je doet je niets meer oplevert. Dat zijn twee verschillende problemen met twee verschillende oplossingen.

Moet ik minder gaan werken?

Soms is dat precies de goede zet. Maar doe eerst die twee weken bijhouden. Als blijkt dat het schuren op je werk zit en niet thuis, dan koop je met minder uren alleen een korte adempauze, en betaal je daar salaris en pensioen voor.

Kan ik van werk veranderen met jonge kinderen thuis?

Ja, en het is meestal minder ingrijpend dan mensen denken. Van baan wisselen betekent niet automatisch verder reizen of meer uren. Bij veel mensen die ik begeleid zit de verandering in het soort werk en niet in de omvang ervan.

Is dit een burn-out?

Bij een burn-out kun je niet meer, ook al zou je willen. Bij dit gaat het nog wel, je bent er alleen met je hoofd allang niet meer bij. Het gaat er vaak wel aan vooraf. Twijfel je of het bij jou meer is dan dit, bespreek het dan met je huisarts.

Wil je weten of het bij jou de combinatie is of het werk zelf?

Plan een gratis gesprek van drie kwartier. In drie kwartier hebben we scherp of het bij jou over de combinatie gaat of over het werk zelf, en wat een verstandige eerste stap is. Je zit daarna nergens aan vast.

Wil je eerst zelf lezen, download dan het gratis e-book 7 valkuilen die je grootste talenten blijken te zijn. Daarin lees je waarom de eigenschappen die je nu tegenhouden vaak precies je sterkste kanten zijn.