Burn-out of hormonen? Wat je écht moet weten als vrouw van 40+
Je bent moe. Je vergeet dingen. Je raakt in paniek bij complexe taken. En je denkt: ik kan mijn werk niet meer aan. Maar wat als het geen burn-out is?
Dit hoor ik steeds vaker van vrouwen tussen de 40 en 55. Ze komen bij me met de vraag: “Moet ik een andere baan? Minder werken? Een lichtere functie?” Ze denken dat ze burn-out zijn, en krijgen die diagnose ook wel eens onterecht van de huisarts. Terwijl er soms iets heel anders speelt en het niet op te lossen is met meer balans tussen werk en privé.
Een klant zei laatst tegen me: “Ik zit in de zorg, dat is het allerleukste wat ik doe. Maar zodra er een complexe zaak binnenkomt waarbij ik moet schakelen met verschillende instanties, raak ik in paniek. Ik trek het gewoon niet meer.” aldus Martine Behrens in onze podcast. Haar coachee schaamde zich. Want ze was de coördinator. Zij moest anderen helpen, niet andersom. Ze overwoog een stapje terug te doen. Rustiger werk. Minder verantwoordelijkheid. Terwijl haar ogen begonnen te stralen toen ze vertelde over haar vak.
Wat er werkelijk aan de hand kan zijn
Martine verteld in de podcast dat vanaf je veertigste (soms al eerder) je hormonen beginnen te veranderen. Dit heet de perimenopauze, de fase vóór de overgang. En die kan jaren duren. Het vervelende is: je hormonen dalen niet rustig en geleidelijk, zoals bij mannen. Bij vrouwen gaat het grillig. De ene week voel je je top, de andere week kun je wel door de grond zakken. En die grilligheid veroorzaakt klachten waar niemand je over vertelt.
Klachten die je niet verwacht
Ja, je kent de opvliegers en de onregelmatige menstruatie. Maar wist je dat dit er ook bij hoort?
- Brainfog: je vergeet afspraken, komt niet op namen, kunt je niet meer concentreren
- Vermoeidheid: je batterij laadt niet meer op, ook niet na een weekend rust
- Prikkelbaarheid: je wordt chagrijnig van een gymtas in de gang (en je herkent jezelf niet)
- Paniek bij complexe taken: wat je vroeger makkelijk deed, voelt nu overweldigend
- Stramheid: je staat ’s ochtends op alsof je 80 bent
- Hartkloppingen en hyperventilatie
- Gewrichtsklachten: pijnlijke knieën, frozen shoulder, hielspoor
- Vocht vasthouden: je ringen passen de ene week wel en de andere niet
En het frustrerende is: het zijn allemaal losse klachten. Je vriendinnen hebben weer andere dingen. Je huisarts zegt “hormonaal” en je staat weer buiten.
Waarom dit zo’n impact heeft op je werk
Als je moe bent, dingen vergeet en je niet meer kunt concentreren, dan denk je al snel: ik ben niet meer goed genoeg. Je gaat twijfelen aan jezelf. Je denkt dat je de verkeerde functie hebt. Dat je te veel hooi op je vork hebt genomen. Dat je moet minderen. En soms is dat ook zo. Maar soms trek je conclusies die niet kloppen. Ik heb klanten gezien die hun ontslag al hadden ingediend. Die later hun ontslagbrief weer konden intrekken. Omdat het niet aan hun werk lag, maar aan hun hormonen.
Neem nu geen grote beslissingen
Dit is misschien wel het belangrijkste wat ik je wil meegeven: wacht even met die carrièreswitch. Niet omdat je huidige baan per se goed is. Maar omdat je nu misschien beslissingen neemt op basis van hoe je je voelt, niet op basis van wat je echt wilt. Eerst uitzoeken wat er speelt. Dan pas beslissen.
Wat kun je zelf doen?
1. Houd je cyclus bij
Noteer elke dag: hoe is je stemming? Je energie? Waar zit je in je cyclus? Doe dit twee maanden. Je gaat patronen zien. Die irritatie met die gymtas? Waarschijnlijk in de week voor je menstruatie. Die energie en dat “ik kan alles aan”-gevoel? Waarschijnlijk in de eerste helft van je cyclus. Dat geeft rust. En regie.
2. Plan je werk rond je cyclus
Als je weet wanneer je piekdagen zijn en wanneer niet, kun je daar rekening mee houden. Complexe gesprekken in je sterke week. Administratie in je rustige week. Niet altijd mogelijk, maar vaker dan je denkt.
3. Kijk naar je leefstijl
Dit zijn de dingen die echt verschil maken:
- Alcohol: verstoort je slaap en verergert klachten. Helemaal stoppen is het beste, maar minder helpt ook.
- Suiker: suiker “eet” je oestrogeen op. Die chocolaatjes helpen dus niet.
- Koffie: kan klachten versterken. Probeer minder of overstappen op decaf.
- Krachttraining: je spiermassa neemt af, je botten worden brozer. Krachttraining is nu belangrijker dan ooit. Twee tot drie keer per week, ook met gewichtjes thuis.
- Slaap: op tijd naar bed, geen schermen, donkere koele slaapkamer.
- Eiwitten: je hebt meer proteïne nodig dan vroeger. Let daar bewust op.
4. Praat met je huisarts
Niet elke huisarts weet hier evenveel van. Het zit niet standaard in hun opleiding. Dus bereid je voor. Neem een klachtenlijst mee. Vraag of ze ervaring hebben met de perimenopauze. Hormonen aanvullen kan helpen. Oestrogeen, progesteron, en soms ook testosteron. Maar dat is maatwerk en daar heb je een goede arts voor nodig.
Wacht niet te lang
Dit is de Nederlandse vrouwenmentaliteit: schouders eronder, niet zeuren, doorgaan. Maar deze klachten worden niet minder. Ze worden vaak erger. En ondertussen neem je misschien beslissingen over je werk die je later betreurt. Je zit in een fase van je leven waarin je vaak een mooie positie hebt bereikt. Ervaring. Kennis. Interessant werk. Dat is zonde om op te geven als het niet nodig is.
Herken je dit?
Als je dit leest en denkt “dit gaat over mij”, dan is de eerste stap bewustwording. Weten dat het niet aan jou ligt. Dat je niet gek bent. Dat er een verklaring is. De tweede stap is uitzoeken wat er speelt. Bij jou persoonlijk. Want iedereen is anders.
Wil je daarover praten? Dan kun je altijd contact met Martine Behrens opnemen voor een vrijblijvend gesprek. Denk je toch aan een burn-out of bore-out? Lees dan dit blog: Hoe herken je werkstress of een bore-out?
Dit blog is gebaseerd op mijn podcastaflevering met Martine Behrens, loopbaancoach én hormooncoach. Beluister de volledige aflevering voor meer informatie over hormonen en werk of kijk de YouTube video van ons gesprek.
