Burn-out of hormonen? Wat je moet weten na je veertigste

Kort gezegd: vermoeidheid, vergeetachtigheid en paniek bij ingewikkelde taken worden bij vrouwen boven de 40 vaak uitgelegd als een burn-out, terwijl de perimenopauze dezelfde klachten geeft. Het verschil doet ertoe, want op grond van die klachten nemen mensen ontslag of stappen ze terug in functie. Zoek eerst uit wat er speelt, beslis daarna.

Je bent moe. Je vergeet dingen. Je raakt in paniek bij ingewikkelde taken. En je denkt: ik kan mijn werk niet meer aan.

Dit hoor ik steeds vaker van vrouwen tussen de 40 en 55. Ze komen bij me met de vraag of ze een andere baan moeten zoeken, minder moeten gaan werken of een lichtere functie moeten nemen. Ze denken dat ze een burn-out hebben, en soms krijgen ze die uitleg ook van hun huisarts. Terwijl er iets anders kan spelen, iets dat niet op te lossen is met meer balans tussen werk en privé.

Een klant zei laatst: ik zit in de zorg, dat is het leukste wat ik doe, maar zodra er een ingewikkelde zaak binnenkomt waarbij ik moet schakelen met verschillende instanties, raak ik in paniek. Ze schaamde zich, want zij was de coördinator en zij hoorde anderen te helpen. Ze overwoog een stapje terug te doen, terwijl haar ogen gingen stralen zodra ze over haar vak vertelde.

Wat er nog meer aan de hand kan zijn

Martine Behrens vertelt in onze podcast dat je hormonen vanaf een jaar of veertig beginnen te veranderen, soms eerder. Dat heet de perimenopauze, de fase voor de overgang, en die kan jaren duren.

Het vervelende is dat die hormonen niet rustig dalen maar grillig schommelen. De ene week voel je je prima, de andere week kun je door de grond zakken. En die grilligheid geeft klachten waar niemand je over vertelt.

Klachten die je niet verwacht

Opvliegers en een onregelmatige cyclus kent iedereen. Deze horen er ook bij:

Brainfog: je vergeet afspraken, komt niet op namen en kunt je niet concentreren.
Vermoeidheid: je batterij laadt niet meer op, ook niet na een weekend rust.
Prikkelbaarheid: je wordt chagrijnig van een gymtas in de gang en je herkent jezelf niet.
Paniek bij ingewikkelde taken: wat je vroeger makkelijk deed, voelt overweldigend.
Stramheid: je staat op alsof je tachtig bent.
Hartkloppingen en hyperventilatie.
Gewrichtsklachten: pijnlijke knieën, frozen shoulder, hielspoor.
Vocht vasthouden: je ringen passen de ene week wel en de andere niet.

Het frustrerende is dat het losse klachten lijken. Je vriendinnen hebben weer andere dingen, je huisarts zegt hormonaal, en je staat weer buiten.

Waarom dit zoveel doet met je werk

Als je moe bent, dingen vergeet en je niet meer kunt concentreren, denk je al snel dat je niet goed genoeg meer bent. Je gaat aan jezelf twijfelen, je denkt dat je de verkeerde functie hebt of te veel hooi op je vork hebt genomen.

Soms is dat ook zo. En soms trek je een conclusie die niet klopt. Ik heb klanten gezien die hun ontslag al hadden ingediend en die brief later konden intrekken, omdat het niet aan hun werk lag.

Neem nu geen grote beslissingen

Dit is het belangrijkste wat ik je wil meegeven: wacht even met die carrièreswitch. Niet omdat je huidige baan per se goed is, maar omdat je nu beslissingen neemt op grond van hoe je je voelt en niet op grond van wat je wilt. Eerst uitzoeken wat er speelt, dan pas beslissen.

Wat je zelf kunt doen

1. Houd je cyclus bij

Noteer elke dag je stemming, hoe je erbij zit en waar je in je cyclus zit. Doe dat twee maanden, dan ga je patronen zien. Die irritatie om de gymtas zit waarschijnlijk in de week voor je menstruatie, en het gevoel dat je alles aankan in de eerste helft. Dat geeft rust en regie.

2. Plan je werk rond je cyclus

Weet je wanneer je sterke dagen zijn, dan kun je daar rekening mee houden. Ingewikkelde gesprekken in je sterke week, administratie in je rustige week. Niet altijd mogelijk, wel vaker dan je denkt.

3. Kijk naar je leefstijl

Dit zijn de dingen die volgens Martine verschil maken:

Alcohol verstoort je slaap en verergert klachten. Minder helpt al.
Suiker eet je oestrogeen op, dus die chocolaatjes helpen niet.
Koffie kan klachten versterken, probeer minder of decaf.
Krachttraining is nu belangrijker dan ooit, twee tot drie keer per week, ook met gewichtjes thuis.
Slaap: op tijd naar bed, geen schermen, een donkere en koele slaapkamer.
Eiwitten: je hebt er meer van nodig dan vroeger.

4. Praat met je huisarts

Niet elke huisarts weet hier evenveel van, want het zit niet standaard in de opleiding. Bereid je dus voor. Neem een klachtenlijst mee en vraag of ze ervaring hebben met de perimenopauze. Hormonen aanvullen kan helpen, en dat is maatwerk waar je een goede arts voor nodig hebt.

Wacht niet te lang

Schouders eronder, niet zeuren, doorgaan. Alleen worden deze klachten daar niet minder van, ze worden vaak erger. En ondertussen neem je misschien beslissingen over je werk waar je later spijt van hebt.

Je zit in een fase waarin je vaak een mooie positie hebt bereikt, met ervaring, kennis en interessant werk. Zonde om dat op te geven als het niet nodig is.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of het een burn-out is of mijn hormonen?
Bij een burn-out gaat het bergafwaarts en blijft het slecht, ook na rust. Bij hormonale schommelingen wisselt het per week, en heb je ook weken waarin je je prima voelt. Twee maanden je klachten en je cyclus bijhouden maakt dat verschil zichtbaar. Bespreek het daarna met je huisarts.

Moet ik minder gaan werken als ik dit herken?
Niet als eerste stap. Zoek eerst uit wat er speelt, want als de klachten hormonaal zijn, verandert minder werken daar niets aan en lever je wel in op werk waar je juist blij van wordt.

Denk ik toch aan een burn-out of bore-out?
Dan helpt dit artikel over werkstress en bore-out je verder. Daarin lees je hoe je overbelasting en onderbelasting uit elkaar houdt.

Herken je dit?

Dan is de eerste stap weten dat het niet aan jou ligt en dat er een verklaring is. De tweede stap is uitzoeken wat er bij jou speelt, want iedereen is anders. Wil je daarover praten, dan kun je contact opnemen met Martine Behrens.

Blijkt het toch je werk te zijn, dan kijk ik met je mee. Ik gebruik daarvoor de Talent Motivatie Analyse, of plan meteen een gratis gesprek.

Dit artikel is gebaseerd op mijn podcastaflevering met Martine Behrens, loopbaancoach en hormooncoach.