Moeite met je leidinggevende? Zo weet je of het aan jou ligt

Kort gezegd: je collega’s dragen je op handen en je leidinggevende reageert bot op alles wat je aandraagt. Je vraagt je af wat je verkeerd doet. Bij de mensen die hiermee bij mij komen ligt het meestal niet aan hun functioneren, maar aan het feit dat ze sneller zien wat er misgaat dan de persoon boven hen. Hieronder lees je waaraan je dat herkent, wanneer het wél aan jou ligt, en wat je ermee doet.

Hoe het eruitziet

Een klant zei het van de week zo tegen me: mijn collega’s vinden me fijn om mee te werken, en mijn leidinggevende doet bot. Die kan het niet hebben als ik met een idee kom. Er wordt niets mee gedaan. En ik snap echt niet waarom.

Soms wordt het letterlijk gezegd. “Dit is niet jouw taak, dit ligt bij mij, doe jij maar gewoon je werk.” Vaker is het onuitgesproken: je voorstel verdwijnt, je vraag wordt afgekapt, en in het volgende overleg word je niet meer aangekeken als het onderwerp langskomt.

En dan begin je jezelf vragen te stellen. Ben ik te kritisch? Denk ik te moeilijk? Bemoei ik me met dingen die niet van mij zijn? Die vragen zijn logisch, want de persoon die dit signaal geeft staat boven je. Als iemand hoger in de hiërarchie zegt dat het aan jou ligt, dan geloof je dat.

Wat er meestal aan de hand is

Je ziet iets, en je zegt het. Niet om betweterig te doen. Je ziet het gewoon, zonder moeite, en zodra je het ziet kun je het niet meer niet zien.

Voor de persoon boven je werkt dat als een spiegel. Jij legt bloot wat hij nog niet had gezien, of wat hij liever niet ziet. En dan is het makkelijker om jou lastig te noemen dan om te bedenken dat het de afdeling vooruit had geholpen.

Dat gaat bijna nooit over kwade opzet. Vaak kan iemand jou simpelweg niet zo snel volgen, of overziet hij nog niet wat jij al drie stappen verderop ziet liggen. Het gevolg is hetzelfde: jij krijgt terug dat je een stapje terug moet doen.

Ik zag het ook bij iemand die jarenlang als zelfstandige werd ingehuurd. Daar werd hij om precies deze eigenschap gewaardeerd: hij kwam binnen, zag wat er scheef stond, zette het recht en ging weer. Er zat een einddatum aan, dus niemand had er last van. Toen hij in loondienst wilde voor wat meer rust, kwam hij nergens meer aan de bak. Te veel ervaring, heette het. Overgekwalificeerd.

Waaraan je het herkent

Dit hoor ik het vaakst van de mensen die hiermee bij mij aan tafel zitten.

Je collega’s en je leidinggevende zeggen iets heel anders over je. Op de werkvloer ben je degene bij wie mensen langslopen. Een laag hoger ben je degene die te veel wil.
Je hoort dit soort zinnen al langer dan deze baan. Wees niet zo kritisch. Je ziet problemen die er niet zijn. Doe eens rustig. Je hebt dat op school ook gehoord.
Je bereidt gesprekken voor die voor een ander niets voorstellen. Je bedenkt van tevoren hoe je het gaat brengen, in welke volgorde, met welke woorden, zodat het niet verkeerd valt.
Je houdt in. Je ziet in een plan dat de uitvoering nergens is belegd, en je zegt het niet, want vorige keer werd je te kritisch genoemd.
Je vraagt je af of je wel normaal bent. Jij vindt het logisch wat je ziet, en niemand om je heen lijkt het te zien.

Ligt het dan nooit aan jou?

Jawel, soms wel, en dat is de eerlijke vraag om eerst te stellen. Loop deze drie dingen langs.

Breng je het onder vier ogen of waar iedereen bij zit? Een gat in een plan aanwijzen in een overleg met twaalf mensen komt bij vrijwel iedereen hard aan, ook bij een prima leidinggevende.

Gaat het over iets waar hij op afgerekend wordt? Dan gaat het niet over jouw idee. Dan gaat het over zijn beoordeling, en dat is een ander gesprek.

Heb je een keer gevraagd of hij het wil horen? Bijvoorbeeld: ik zie iets in dit plan, wil je dat ik het opschrijf of laat ik het gaan? Dat is een korte vraag en hij verandert de hele situatie.

Heb je deze drie geprobeerd en verandert er niets, dan zit het niet in hoe je het brengt. Dan zit het in dat je het ziet.

Wat het met je doet als het lang duurt

Je gaat jezelf inhouden. Eerst één keer, dan vaker, en op een gegeven moment automatisch. Dat kost meer dan mensen denken, want jij moet actief iets uitzetten wat vanzelf aan staat.

En daar loop je op leeg. Niet van het werk, maar van het afremmen. Hoe dat er van dichtbij uitziet, staat in weer aan het werk na je vakantie, en binnen drie dagen ben je weer leeg.

Het tweede wat er gebeurt is dat je gaat twijfelen aan de eigenschap zelf. Je gaat geloven dat het een valkuil is dat je te snel denkt en te veel ziet. En zolang je denkt dat er iets mis is met jou, ga je de plek waar het wél gewaardeerd wordt niet zoeken. Want je blijft bezig met de vraag wat jij verkeerd doet.

Wat je eraan doet

Twee dingen kunnen niet allebei waar zijn: dat je collega’s je waarderen om je scherpte en dat diezelfde scherpte een gebrek is. Begin daar.

Schrijf drie situaties op waarin het wel goed ging. Momenten waarop je iets zag en het werd opgepakt. Wie was daarbij, wat voor werk was het, hoe bracht je het. Daar zit het patroon van waar jij wel tot je recht komt.
Breng onder woorden hoe je in elkaar zit. Zolang je niet kunt uitleggen wat je precies doet en waarom dat waarde heeft, blijft het “ik ben nogal kritisch”. Dat verschil breng ik in kaart met de Talent Motivatie Analyse.
Ga niet nog een jaar harder je best doen. Als je het al een paar keer hebt geprobeerd en aangegeven, dan is meer aanpassen geen oplossing meer. Dan is het de vraag of dit een plek is waar je wilt blijven.
Leg het voor aan iemand die er niks aan heeft. Je partner en je collega’s hebben belang bij jouw antwoord. Iemand van buiten zegt gewoon wat hij ziet.

De mensen die met mij werken zijn niet iemand die zich nog jaren kleiner maakt. Ze zijn iemand die op een gegeven moment besluit dat het genoeg is geweest, en die wil weten waar ze wel tot haar recht komt voordat ze iets opzegt.

Veelgestelde vragen over moeite met je leidinggevende

Mijn leidinggevende doet bot tegen mij en aardig tegen anderen. Wat betekent dat?

Kijk eerst naar waar het over gaat. Zit het steeds op momenten dat jij iets aandraagt over zijn deel van het werk, dan gaat het waarschijnlijk niet over jou als persoon. Zit het overal en bij iedereen die iets zegt, dan is het een patroon van hem, en dan is de vraag hoe lang jij daarin wilt blijven zitten.

Moet ik het gesprek aangaan met mijn leidinggevende?

Eén keer wel, en dan concreet. Niet “ik voel me niet gehoord”, maar één voorbeeld: dit heb ik aangedragen, hier is het blijven liggen, wat wil je dat ik hiermee doe. Reageert hij daarop met een afspraak, dan is er iets te bouwen. Reageert hij met een verwijt, dan weet je genoeg.

Ben ik dan gewoon te kritisch?

Kritisch zijn is zien wat er niet klopt. Dat is precies waarvoor organisaties mensen aannemen, en het wordt lastig gevonden zodra het over de verkeerde persoon gaat. Dat het je hier tegenwerkt zegt iets over deze plek, en niet over de eigenschap.

Ik denk dat mijn leidinggevende mij als bedreiging ziet. Kan dat?

Dat hoor ik regelmatig en het is vaker waar dan mensen denken. Het gaat dan zelden over jouw functie of jouw ambitie. Het gaat erover dat jij iets zichtbaar maakt wat hij liever niet zichtbaar had.

Liever luisteren?

Dit artikel komt uit aflevering #147 van mijn podcast, Aanpassen of weggaan: moeite met je leidinggevende, ligt het aan jou?

Wil je weten waar jij wel tot je recht komt?

Plan een gratis gesprek van dertig minuten. In een halfuur hebben we scherp wat er bij jou speelt en wat een verstandige eerste stap is. Je zit daarna nergens aan vast.

Wil je eerst zelf lezen, download dan het gratis e-book 7 valkuilen die je grootste talenten blijken te zijn. Daarin lees je waarom de eigenschappen die je nu tegenhouden vaak precies je sterkste kanten zijn.