Twijfelen over een andere baan? Dit mis je nog

Kort gezegd: je zegt dat je jezelf wel kent, en toch kom je er niet uit welke baan het moet worden. Dat is geen tegenstelling. Dat je niet kunt kiezen, is juist het teken dat je de woorden mist. Je kunt niet in woorden uitleggen wat je zoekt, en daarom kan je hoofd geen keuze maken. Hieronder lees je waaraan je merkt dat je die woorden mist, waarom juist jouw sterkste kanten voor jezelf onzichtbaar zijn, en hoe je het wel helder krijgt.

Liever luisteren? Dit artikel komt uit aflevering #139 van mijn podcast, Vast in twijfel? Misschien ken je jezelf minder goed dan je denkt.

De zin die ik bijna elke week hoor

“Ik ken mezelf wel, ik weet alleen niet wat ik moet kiezen.”

En dat klopt ook. Je bent veertig of vijftig, je hebt drie banen gehad, je weet waar je goed in bent en je weet waar je je aan ergert. Je bent niet iemand die zichzelf voor de gek houdt. En tegelijk sta je nu al maanden stil. Je opent een vacature, je leest hem half, en je weet niet of het iets voor je is. Iemand noemt een functie en je denkt: “Misschien.” Je vraagt het aan je partner, je vraagt het aan een oud-collega, en stiekem hoop je dat een van hen zegt: “Volgens mij moet jij dit gaan doen.”

Je kent jezelf goed genoeg om te weten met wie je graag omgaat en waar je je aan ergert. Dat is iets anders dan kunnen zeggen welk werk je wilt doen, en op dat verschil let bijna niemand.

Het glas water

Stel je een glas water voor. Het is helder, of het is troebel, of het zit daartussenin. Wat niet kan, is dat het allebei tegelijk is.

Luister eens naar je eigen woorden als je over je werk praat. “Ik zie het niet helder.” “Het is mistig.” “Ik twijfel.” “Het is me nog niet duidelijk.” “Ik weet het gewoon niet.” Dat zijn stuk voor stuk woorden voor troebel water, en je gebruikt ze zelf.

Zolang dat water niet helder is, kun je er geen besluit uit halen. Dat komt niet doordat je te bang bent of te weinig doorzet. Maak deze zin maar eens af: ik zoek werk waarin ik elke dag bezig ben met… Lukt dat niet zonder dat je een functietitel noemt, dan weet je genoeg. Je hoofd kan alleen kiezen tussen dingen die het kan benoemen.

Waaraan je merkt dat je de woorden mist

Dit hoor ik van bijna iedereen die bij mij aan tafel zit.

Je kunt wel opnoemen wat je niet meer wilt. Geen managementlaag meer, niet meer zoveel vergaderen, niet meer op deze afdeling. Die lijst is zo klaar. Vraag ik wat je dan wél wilt, dan blijft het stil.
Je beschrijft jezelf in functietitels. “Ik ben projectleider, ik ben beleidsadviseur, ik ben teamleider.” Dat is wat er op je pasje staat, en het zegt niets over waar je ’s ochtends uit bed voor komt.
Je kunt niet uitleggen waarom een vacature het niet is. Je voelt meteen dat het hem niet wordt, maar als iemand vraagt waarom, kom je niet verder dan: “Het spreekt me niet aan.”
Je vraagt het aan anderen. Aan je partner, aan een vriendin, aan de loopbaanadviseur van je werkgever. Alsof zij van een afstand kunnen zien wat jij van dichtbij niet ziet.
Je maakt lijstjes die je niet verder brengen. Sterke punten, valkuilen, wat je leuk vindt. Je kijkt ernaar en denkt: “Dit klopt allemaal, en nu?”

Weet je wel dat dit werk het niet meer is, maar niet wat dan wel? Lees dan ook dit artikel over precies dat punt.

Waarom je sterkste kanten voor jezelf onzichtbaar zijn

De dingen die jij het beste kunt, kosten je zo weinig moeite dat je ze niet meer ziet als iets bijzonders.

Je bent degene die in een overleg binnen twee minuten doorheeft dat er langs elkaar heen wordt gepraat, en die dat benoemt. Dat doe je al twintig jaar en je denkt dat iedereen dat kan. Of je bent degene die bij een nieuwe collega precies aanvoelt wanneer ze er even doorheen zit, en daar iets over zegt op het juiste moment. Vraag ik wat jouw talenten zijn, dan noem je dat geen van beide. Want dat doe je gewoon, dat ben je.

Wat je wel noemt, zijn de dingen waar je hard voor hebt moeten werken. Plannen, structureren, rapporteren. Daar ben je goed in geworden omdat het moest, en daar word je niet vrolijk van. Als je daarop je volgende baan kiest, kom je bij meer van hetzelfde uit.

Dat is ook wat er misgaat bij de meeste loopbaantrajecten. Die kijken naar je cv en naar je competenties, en dat is precies de lijst die je hiernaartoe heeft gebracht. Lees ook waarom iets goed kunnen en er energie van krijgen twee verschillende dingen zijn.

Wat er verandert als het helder wordt

Op de livedagen zie ik het elke keer weer gebeuren. Iemand zit de hele ochtend te zoeken, en dan valt er een woord waar ze even stil van wordt. Ze kijkt op en zegt: “Ja, dát is het, dat heb ik nog nooit zo gezegd.”

Wat er daarna anders is, kan ik heel praktisch maken. Je kunt de zin afmaken die begint met: ik zoek werk waarin ik dagelijks bezig ben met… En wat je invult is geen functietitel. Je leest een vacature en je weet binnen een halve minuut of hij bij je past, en je kunt uitleggen waarom wel of niet. Je gaat een gesprek in met een verhaal in plaats van met een cv. En je kunt aan tafel bij je eigen leidinggevende vertellen wat je nodig hebt, in gewone woorden, zonder dat het klinkt als klagen.

Wat je eraan doet

Je begint niet bij de vraag welke baan het moet worden. Die vraag is te groot en je kunt hem nu nog niet beantwoorden.

Houd twee weken bij wanneer je opleeft. Eén regel per dag. Welk moment, welke taak, met wie. Niet alleen op je werk, ook thuis en in je vrije tijd, want daar zit vaak wat je op je werk nooit doet.
Vraag drie mensen wat je van nature doet. Niet waar je goed in bent, want dan krijg je je functietitel terug. Vraag: wat doe ik altijd, terwijl ik er zelf niets bijzonders aan vind? Daar staan dingen tussen waar je van opkijkt.
Zoek de momenten uit je verleden op. Wanneer had je werk waar je ’s avonds nog over doorpraatte? Wat deed je toen precies, en wat was er anders aan die plek?
Schrap alles wat een functietitel is. Zet ernaast wat je die dag daadwerkelijk deed, uur voor uur. Daar begint het mee.

Wil je hier zelf mee beginnen, dan is de Mini Kompas Cursus daarvoor gemaakt. Zeven opdrachten in zeven dagen, elke dag een mail en een kwartier werk. Je zoekt uit waarom je werk je nu energie kost in plaats van geeft, wat je nodig hebt om weer voldoening te voelen, en of je kunt blijven of beter kunt vertrekken. Het is geen coachtraject en er zijn geen gesprekken, maar aan het eind kun je die zin over wat je zoekt zelf afmaken. Een paar van die opdrachten gebruik ik ook in mijn loopbaantraject, en mijn klanten noemen die de waardevolste van het hele traject.

Veelgestelde vragen

Ik heb al een test gedaan en die klopte precies. Waarom weet ik het dan nog niet?

Omdat de meeste tests laten zien wat je kunt, en niet waar je uit jezelf mee begint. Je kunt tien dingen goed en bij drie daarvan hoeft niemand je te vragen. Dat verschil is wat je nodig hebt, en dat staat zelden in de uitslag.

Is dit niet gewoon navelstaren?

Dat zou het zijn als het bij inzicht bleef. Het punt is dat je hier taal uit haalt waarmee je een vacature kunt beoordelen, een gesprek kunt voeren en een keuze kunt maken. Zonder die taal blijf je lijstjes maken.

Hoe lang duurt het voordat het helder is?

Dat hangt ervan af hoe lang je al aan het wegkijken bent. Ik zie mensen die het na één goed gesprek al scherper hebben, en ik zie mensen die er een paar maanden voor nodig hebben. Wat in beide gevallen helpt, is een datum, zodat het niet weer een jaar doorschuift.

Ik ben bang de verkeerde keuze te maken.

Die angst zit er zolang het troebel is. Op het moment dat je kunt uitleggen wat je zoekt, verdwijnt het grootste deel vanzelf, want dan zie je zelf waarom iets wel of niet bij je hoort. Je twijfelt niet over je lef. Je twijfelt omdat je niet kunt uitleggen wat je zoekt.

Mijn werkgever biedt loopbaanbegeleiding aan. Is dat niet hetzelfde?

Vaak gaat dat over je cv, je LinkedIn en je sollicitatiegesprek. Dat is nuttig als je al weet waar je naartoe wilt. Weet je dat nog niet, dan word je er alleen maar beter in solliciteren op werk waar je niet blij van wordt.

Wil je dat glas helder krijgen?

Plan een gratis gesprek van drie kwartier. Je vertelt wat er speelt, ik stel de vragen die je jezelf niet meer stelt, en aan het eind heb je woorden voor wat je zoekt. Je zit daarna nergens aan vast.

Wil je eerst zelf lezen, download dan het gratis e-book 7 valkuilen die je grootste talenten blijken te zijn. Daarin lees je waarom de eigenschappen die je nu tegenhouden vaak precies je sterkste kanten zijn.